Besluit van de Raad van 24 juni 2014 inzake de regeling voor de toepassing van de solidariteitsclausule door de Unie (2014/415/EU)
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 222, lid 3, eerste zin,
Gezien het gezamenlijk voorstel van de Europese Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid,
(1) Dit besluit betreft de uitvoering door de Unie van artikel 222 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) („de solidariteitsclausule”). Het heeft geen betrekking op de toepassing door de lidstaten van de solidariteitsclausule overeenkomstig artikel 222, lid 2, VWEU. Overeenkomstig de verklaring (nr. 37) betreffende artikel 222 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie heeft een lidstaat het recht de geschiktste middelen te kiezen om aan zijn solidariteitsverplichting jegens een andere lidstaat te voldoen.
(2) Overeenkomstig artikel 222, lid 1, VWEU, moeten de Unie en de lidstaten uit solidariteit gezamenlijk optreden indien een lidstaat getroffen wordt door een terroristische aanval, een natuurramp of een door de mens veroorzaakte ramp. Er moet bij het optreden van de Unie en de lidstaten naar samenhang en complementariteit worden gestreefd, zodat lidstaten die zich op de solidariteitsclausule beroepen hieruit profijt kunnen trekken en dubbel werk wordt vermeden. Om te kunnen voldoen aan hun eigen solidariteitsverplichting overeenkomstig artikel 222, lid 2, VWEU, moeten de lidstaten hun optreden in het kader van de Raad coördineren; het is derhalve passend te beschikken over een regeling voor coördinatie in het kader van de Raad, met betrekking tot de toepassing door de Unie van de solidariteitsclausule.
(3) Een regeling voor de coördinatie in het kader van de Raad moet gebaseerd zijn op de geïntegreerde EU-regeling politieke crisisrespons (IPCR), die op 25 juni 2013 is goedgekeurd door de Raad en waarin staat dat de IPCR ook de regeling voor de toepassing van de solidariteitsclausule moet ondersteunen. Het is raadzaam dat de Raad de IPCR-regeling aanpast, in het bijzonder in het geval van een evaluatie.
(4) De toepassing van de solidariteitsclausule door de Unie moet zo veel mogelijk uitgaan van bestaande instrumenten, moet de doeltreffendheid vergroten door de coördinatie te verbeteren en dubbel werk te voorkomen, moet budgetneutraal geschieden, moet de lidstaten een eenvoudig en helder platform op het niveau van de Unie bieden en moet de aan elke instelling en dienst van de Unie toegekende bevoegdheden eerbiedigen.
(5) De solidariteitsclausule vergt dat de Unie alle tot haar beschikking staande instrumenten gebruikt. Instrumenten die in aanmerking komen, zijn de interneveiligheidsstrategie van de Europese Unie, het door Besluit nr. 1313/2013/EU van het Europees Parlement en de Raad1 ingestelde mechanisme voor civiele bescherming van de Europese Unie („het Uniemechanisme”), Besluit nr. 1082/2013/EU van het Europees Parlement en de Raad2 en de structuren die zijn ontwikkeld in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB).
(6) Het toepassingsgebied van de regeling voor de toepassing van de solidariteitsclausule door de Unie moet duidelijk worden gedefinieerd.
(7) Voor terrorismebestrijding vormt de terrorismebestrijdingsstrategie van de Europese Unie het strategisch kader voor het optreden van de Unie. Er bestaan verschillende instrumenten, zoals instrumenten die zorgen voor betere bescherming van kritieke energie- en vervoersinfrastructuur3. Er zijn ook maatregelen genomen na de mededeling van de Commissie, getiteld „Het terrorismebestrijdingsbeleid van de EU: belangrijkste resultaten en nieuwe uitdagingen”, bijvoorbeeld maatregelen die zorgen voor een betere samenwerking tussen de instanties voor rechtshandhaving, die zorgen voor een betere preventie van radicalisering, in het bijzonder door het opzetten van het netwerk voor voorlichting over radicalisering, en die zorgen voor een beperking van de toegang van terroristen tot financiering, alsmede tot explosieven4 en chemische, biologische, radiologische en nucleaire materialen, alsook maatregelen die de beveiliging van explosieven verhogen.
(8) Op Unieniveau moet een mechanisme voor het inroepen en een mechanisme voor het uitfaseren van de in dit besluit vastgestelde regeling worden omgeschreven, die moeten worden gebaseerd op een verzoek op hoog politiek niveau van de betrokken lidstaat en die moeten wordt ondersteund vanuit één centraal contactpunt op Unieniveau.
(9) De responsregeling op Unieniveau moet leiden tot grotere doeltreffendheid door betere coördinatie, op basis van bestaande instrumenten.
(10) Het Uniemechanisme heeft tot doel de samenwerking tussen de lidstaten en de Unie te versterken en de coördinatie op het gebied van civiele bescherming te vergemakkelijken. Bij Besluit nr. 1313/2013/EU is het coördinatiecentrum voor respons in noodsituaties opgericht („het ERCC”), dat over voldoende capaciteit moet beschikken om vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week, operationeel te zijn en ten dienste staat van de lidstaten en de Commissie ter verwezenlijking van de doelstellingen van het Uniemechanisme.
(11) De Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) beschikt over deskundigheid op het gebied van inlichtingen en militaire zaken, alsmede over een netwerk van delegaties die kunnen bijdragen tot de respons op bedreigingen of rampen op het grondgebied van de lidstaten of op crises met een externe dimensie. Afhankelijk van de crisis moeten andere structuren en agentschappen van de Unie op het gebied van gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB), met inbegrip van het GVDB, waar passend, ondersteuning bieden in overeenstemming met de toepasselijke bepalingen van het Unierecht.
(12) Indien noodzakelijk en mogelijk in een noodsituatie moet de responsregeling van de Unie worden aangevuld door het vaststellen van besluiten of het wijzigen van bestaande besluiten overeenkomstig de toepasselijke bepalingen van de Verdragen.
(13) Dit besluit heeft geen gevolgen op het gebied van defensie. Wanneer een crisis tot optreden noopt in het kader van het GBVB of het GVDB, moet de Raad een besluit vaststellen overeenkomstig de toepasselijke bepalingen van de Verdragen.
(14) Dit besluit laat artikel 42, lid 7, van het Verdrag betreffende de Europese Unie onverlet.
(15) In de mededeling van de Commissie, getiteld „De EU-interneveiligheidsstrategie in actie: vijf stappen voor een veiliger Europa”, wordt als doel gesteld de Unie beter bestand te maken tegen crises en rampen, onder meer door optimaal gebruik te maken van de solidariteitsclausule. Zoals de Raad in zijn conclusies van 24 en 25 februari 2011 in herinnering heeft gebracht, is het vergroten van de veerkracht van Europa bij crises en rampen van essentieel belang voor de verdere versterking van vrijheid, veiligheid en recht in de Unie.
(16) Teneinde de Unie en haar lidstaten in staat te stellen doeltreffend op te treden, moet de Europese Raad regelmatig de dreigingen evalueren waarmee de Unie wordt geconfronteerd. Op verzoek van de Europese Raad moeten rapporten over specifieke dreigingen worden opgesteld.
(17) Overeenkomstig artikel 346, lid 1, onder a), VWEU, moet geen enkele lidstaat gehouden zijn inlichtingen te verstrekken waarvan de verbreiding naar zijn mening strijdig zou zijn met de wezenlijke belangen van zijn veiligheid.
(18) Op 22 november 2012 heeft het Europees Parlement Resolutie 2012/2223 aangenomen, getiteld „EU-clausules inzake wederzijdse verdediging en solidariteit: politieke en operationele dimensies”.
(19) Dit besluit eerbiedigt de grondrechten en leeft de beginselen na die zijn vastgelegd in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en het moet worden toegepast overeenkomstig die rechten en beginselen.
(20) Daar de doelstelling van dit besluit, namelijk toepassing van de solidariteitsclausule door de Unie, niet voldoende door de lidstaten kan worden verwezenlijkt, maar vanwege de omvang en de gevolgen van de maatregel beter door de Unie kan worden verwezenlijkt, kan de Unie, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat dit besluit niet verder dan nodig is om die doelstelling te verwezenlijken,
HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
Artikel 1 - Algemene doelstelling en onderwerp
Artikel 2 - Toepassingsgebied
In het geval van een terroristische aanslag, een natuurramp of een door de mens veroorzaakte ramp, ongeacht of de oorsprong daarvan binnen of buiten het grondgebied van de lidstaten ligt, is dit besluit van toepassing:
- a) op het grondgebied van de lidstaten waarop de Verdragen van toepassing zijn, zijnde het landgebied, de binnenwateren, de territoriale wateren en het luchtruim;
- b) wanneer infrastructuur (zoals offshore-olie- en-gasinstallaties) in de territoriale wateren, de exclusieve economische zone of op het continentaal plat van een lidstaat getroffen wordt.
Artikel 3 - Definities
Voor de toepassing van dit besluit wordt verstaan onder:
a)„ramp”elke situatie die ernstige gevolgen voor de mens, het milieu, eigendommen, waaronder cultureel erfgoed, heeft of kan hebben;b)„terroristische aanslag”een terroristisch misdrijf zoals gedefinieerd in Kaderbesluit 2002/475/JBZ van de Raad5;c)„crisis”een ramp of een terroristische aanslag met een dermate brede invloed of politieke betekenis dat zij een tijdige beleidscoördinatie en respons op politiek niveau in de Unie vereist;d)„respons”bij een ramp of terroristische aanslag genomen maatregelen om de onmiddellijke nadelige gevolgen daarvan te bestrijden.Artikel 4 - Inroeping van de solidariteitsclausule
Artikel 5 - Responsregeling op het niveau van de Unie
Tezelfdertijd, en overeenkomstig artikel 1, lid 3, doen de Commissie en de HV het volgende:
- a) bepalen welke instrumenten van de Unie het meest geschikt zijn voor een respons op de crisis, waaronder sectorspecifieke, operationele, beleids- of financieringsinstrumenten en -structuren, en alle nodige maatregelen in het kader van die instrumenten nemen;
- b) bepalen welke militaire vermogens het beste kunnen bijdragen tot een respons op de crisis, met steun van de militaire staf van de EU;
- c) nagaan welke instrumenten en middelen ingezet kunnen worden die onder de bevoegdheid vallen van Unieagentschappen die het beste kunnen bijdragen tot een respons op de crisis, en een voorstel doen voor de inzet daarvan;
- d) de Raad advies verstrekken over de vraag of de bestaande instrumenten toereikend zijn om de getroffen lidstaat na de inroeping van de solidariteitsclausule bij te staan;
- e) regelmatige geïntegreerde rapporten over situatiebeoordeling en -analyse opstellen ter informatie en ondersteuning van de coördinatie en de politieke besluitvorming binnen de Raad, overeenkomstig artikel 6 van dit besluit.
Waar passend, en overeenkomstig artikel 1, lid 3, leggen de Commissie en de HV aan de Raad voorstellen voor, in het bijzonder betreffende:
- a) besluiten inzake uitzonderlijke maatregelen waarin bestaande instrumenten niet voorzien;
- b) verzoeken tot het inzetten van militaire vermogens die verder gaan dan de bestaande regeling over civiele bescherming; of
- c) maatregelen om een snelle respons van de lidstaten te ondersteunen.
Artikel 6 - Geïntegreerde rapporten over situatiebeoordeling en -analyse
Artikel 7 - Uitfasering
Artikel 8 - Dreigingsevaluatie op het niveau van de Unie
Artikel 9 - Evaluatie
Artikel 10 - Financiële gevolgen
Artikel 11 - Inwerkingtreding
-
Besluit nr. 1313/2013/EU van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 betreffende een Uniemechanisme voor civiele bescherming (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 924).
(terug) -
Besluit nr. 1082/2013/EU van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2013 over ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid en houdende intrekking van Beschikking nr. 2119/98/EG (PB L 293 van 5.11.2013, blz. 1).
(terug) -
Zoals bepaald in Richtlijn 2008/114/EG van de Raad van 8 december 2008 inzake de identificatie van Europese kritieke infrastructuren, de aanmerking van infrastructuren als Europese kritieke infrastructuren en de beoordeling van de noodzaak de bescherming van dergelijke infrastructuren te verbeteren (PB L 345 van 23.12.2008, blz. 75).
(terug) -
Verordening (EU) nr. 98/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 15 januari 2013 over het op de markt brengen en het gebruik van precursoren voor explosieven (PB L 39 van 9.2.2013, blz. 1).
(terug) -
Kaderbesluit 2002/475/JBZ van de Raad van 13 juni 2002 inzake terrorismebestrijding (PB L 164 van 22.6.2002, blz. 3).
(terug)